dâu bể
Định nghĩa
- Danh từ:
- Sự thay đổi lớn, sự biến thiên dữ dội của cuộc đời và thế sự: "dâu bể" là một từ Hán Việt, dùng để hình dung sự đổi thay, biến hóa khôn lường của cuộc sống, thường theo hướng từ tốt đẹp, thịnh vượng sang suy tàn, tang thương. Từ này gợi lên cảm giác về tính phù du, vô thường của vạn vật.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Trải qua bao dâu bể cuộc đời, ông ấy vẫn giữ được tấm lòng nhân hậu. (Trải qua bao biến cố, thăng trầm của cuộc đời, ông ấy vẫn giữ được tấm lòng nhân hậu.)
- Câu chuyện kể về những thăng trầm, dâu bể của một dòng họ lớn. (Câu chuyện kể về những biến thiên, thịnh suy của một dòng họ lớn.)
- Cuộc đời đầy những dâu bể, hôm nay còn đây ngày mai đã khác. (Cuộc đời đầy những biến đổi khôn lường, hôm nay còn đây ngày mai đã khác.)
Các cách sử dụng nâng cao
"nỗi dâu bể": nỗi niềm, cảm xúc trước sự đổi thay, biến cố của cuộc đời.
- Thơ ông chất chứa nỗi dâu bể của một thời loạn lạc. (Thơ ông chất chứa nỗi niềm trước cảnh biến thiên của một thời loạn lạc.)
"cảnh dâu bể": cảnh tượng, hoàn cảnh thể hiện sự đổi thay, tan tác.
- Quay lại nơi xưa, chỉ thấy cảnh dâu bể, tiêu điều. (Quay lại nơi cũ, chỉ thấy cảnh vật đổi thay, tiêu điều.)
Biến thể và từ gần giống
- Bể dâu: Đây là hình thức đảo lại của "dâu bể", cùng một nghĩa. Đây là từ gốc trong thành ngữ "bãi bể nương dâu" hay "bể dâu".
- Cuộc đời bể dâu, ai có thể đoán trước được ngày mai? (Cuộc đời biến đổi khôn lường, ai có thể đoán trước được ngày mai?)
Từ đồng nghĩa
- Thăng trầm: Sự lên xuống, biến đổi (thường dùng cho số phận, cuộc đời).
- Biến thiên: Sự thay đổi, biến đổi (mang tính trang trọng, có thể dùng cho thời cuộc).
- Tang thương: Cảnh tượng đổ nát, hoang tàn do biến cố để lại (nhấn mạnh kết quả của sự dâu bể).
Thành ngữ liên quan
- Bãi bể nương dâu / Bể dâu: Thành ngữ gốc, xuất phát từ điển tích "thương hải tang điền" (biển xanh hóa nương dâu), chỉ sự biến đổi lớn lao của thế gian.
- Đời người bãi bể nương dâu, có ai giữ được mãi sự bình yên. (Cuộc đời biến đổi khôn lường, có ai giữ được mãi sự bình yên.)